Afdrukken
Hits: 650
Plant van de maand: april 2019 - Zoete kers

Algemeen2019 03 Zoete kers 01 1.Zoete kers Hoornmankentiend 3 april 2017
Wetensch. naam: Prunus avium  L.
Familie: Rosaceae/Rozenfamilie
Geslacht: Prunus/Pruim
Soort: Zoete kers
Plantvorm: Boom
Bloeiwijze: Bundel
Bloementype: Tweeslachtig
Bloemkleur: Wit
Kelkbladen: 5
Kroonbladen: 5
Meeldraden: Tot 20 stuks
Stijl: 1
Stempels: 1
Bloeiwijze: Bundel
Bloeiperiode: April – mei
Hoogte: 3 - 20 meter
Bladstand: Verspreid
Bladvorm: Langwerpig/ovaal
Bladrand: Gezaagd
Bladkleur: Groen2019 03 Zoete kers 02 2. Januari Gebr. van Limburg 15e eeuw
Vruchtbeginsel: Bovenstandig
Vrucht: Steenvrucht
Wortels: Hoofd-, bijwortels
Groeiplaats: Hellingbos e.a.
Leefvorm: Overblijvend

 

 

 

 

 

 

2019 03 Zoete kers 03 3. Detail van afb.2Inleiding

In de afbeelding voor de maand april*  zien we een pure gotiekschildering van mogelijk een verloving. De twee meisjes zouden (weggeschilderde) bloemen kunnen plukken (afb.2 en 3). In elk geval zal dit plaatje in een kersentuin niet misstaan. Wij gaan genieten van kersenpracht en kersen.
 
 
 
 
 
 
Naamgeving

Prunus kan van het Griekse prooinos zijn afgeleid. Prooinos betekent vroegtijdig. De vruchten van deze wilde pruim zijn vroeg in het jaar rijp, vandaar.2019 03 Zoete kers 04 4. Spreeuw Saxifraga – Piet Munsterman
Avium is de tweede naamval meervoud van avis. Avis is vogel en zou die vogelaanduiding van de naam dan verwijzen naar de Spreeuw(foto 4) die graag op de kers (duindoorn) afkomt ?
Zoete staat tegenover Zure. Beide kersen kennen we. Het wetenschappelijke verschil in naam is avium en cerasus. Kers vindt haar oorsprong in cerasus.
In het Fries, Frans, Duits en Engels luistert de plant van de maand naar:
Swiete kers, Merisier,  Vogel-Kirsche en Wild Cherry.
De zoete kers kunnen we ook tegenkomen als Wilde kers, Kriek en Boskriek.
 
 
Plaatsing2019 03 Zoete kers 05 5. Stambast lenticellen Hoornmankentiend 3 april 2017

Heukels plaatst de plant in de Rozenfamilie, verder in het geslacht Prunus en de soort Zoete kers. In het geslacht Prunus/Pruim worden verder nog acht andere planten beschreven. Eén van die acht is de Zure kers (Prunus cerasus).
 
 
Beschrijving

Levensvorm. De Zoete kers is overblijvend en valt bij de indeling van Raunkiaer onder de Phanerotofyten, dat betekent dat de plant de winterknoppen minstens 50cm boven de grond heeft.
Wortels. De boom heeft hoofd- en bijwortels. 2019 03 Zoete kers 06 6. Blad Nederhemert 12 april 2012
Stam. De kersenstam(foto 5) is hoog en (kaars)recht in een grijze-/roodbruine kleur. De horizontale lenticellen zijn kenmerkend.
Stengels/takken. In de ’winterstand’ zien we een open kroon met takken die wijd uitstaan. De zijtakken staan min of meer in kransen.
Bladeren. De verspreid staande bladeren blijken dun te zijn. Ze komen ’gevouwen’ uit de knop. De vorm is langwerpig/ovaal met een spits toelopende punt, de grootte van het blad is tot boven de tien centimeter. De bladrand is gezaagd. Door de matgroene kleur is de veernervige nervatuur goed te zien. Aan de bladstelen kun je één of enkele klieren ontdekken. Als je een kersenboom ziet, zie je vaak een roodachtige gloed. Het blad kan naar 2019 03 Zoete kers 07 7. Bloem Nederhemert 12 april 2012donkerrood verkleuren.
Knoppen. Aan korte zijtakjes ontwikkelen zich kleine groepjes knoppen in de vorm van sterretjes.
Bloemen. De tweeslachtige bloemen ontwikkelen zich tegelijk met het tevoorschijn komen van het blad. Ze staan gesteeld in kleine groepjes bij elkaar. Er zijn vijf teruggeslagen kelk- en vijf witte kroonblaadjes(foto 7). Die laatste zijn één tot anderhalve cm. groot. Er is één stijl met één stempel terwijl het aantal meeldraden tot twintig op kan lopen.
Vruchten. Het klinkt triviaal dat, wil het vruchtbeginsel zich beginnen te ontwikkelen, de bloem bestoven dient te worden. De kers voorkomt zelfbevruchting door ’zelfsteriliteit’, d.w.z. de stuifmeelkorrels kiemen niet op de stempels van dezelfde bloem. In een kersenboomgaard kun je vaak bijenkasten zien. De Zoete kers zal dan ook elke (wilde)bij bijzonder graag begroeten.2019 03 Zoete kers 08 8. Vrucht Saxifraga – Marijke Verhagen
Kersen kent wel iedereen. De zoete kers is kleiner dan de gecultiveerde. Ze heeft een lange steel(tot 7cm.) , varieert in kleur van licht- naar donkerrood en is vlezig rond de steenvrucht. De gebruikelijke naam voor het zaad van de kers is pit. De kiemkracht van de pit is maar kort.
 
 
Groeiplaats
 

De Zoete kers vinden we op zwak zure tot kalkrijke grond in diverse soorten bossen. Wat de vochtigheid betreft zoekt de plant het ’gemiddelde’ op, terwijl een voldoende rijke humuslaag een pré is. Omdat de plant het best gedijt in zon en halfschaduw verdient het aanbeveling in de loofbossen te letten op de randen en open plekken. Hellingbos-, Eiken-, Haagbeuken-bos; beekoeverwallen.
 
 
Organismen op de plant

-In het boek ”Niet zonder elkaar”** wordt de kersenbloem als een bijzonder nectar produtief exemplaar beschreven. In 24 uur zelfs 32 milligram.
-Dat Spreeuwen kersen pikken hoeft geen nadere toelichting.2019 03 Zoete kers 09 9. Ecologische parameters Flora van Nederland - Wilde planten en hun omgeving online
 
 
Gebruik – Folklore

-De Zoete kers is de stamvorm van de gekweekte/veredelde soorten waarvan de kersen te koop worden aangeboden. Het zoete, waterige vruchtvlees is weinig voedzaam, maar geeft je wel vitamine C. Sommigen kunnen wel kersen door blijven eten, ofwel: ’nooit genoeg’.
-Kersen worden verwerkt tot confituren, jams, siroop, likeur enz.
-Kersenhout is bekend en geliefd in de meubelmakerij.
-In de volksgeneeskunde zijn zowel de bloemen, bladeren als de bast gebruikt. Het kersensteeltje 2019 03 Zoete kers 1010. Kerselaar Gebroeders van Eyck Sint-Baafskathedraal, Gent(Blg.)wordt nog als urinedrijvend middel toegepast. Dat dan de vruchtstelen in het donker gedroogd moeten worden is een bijzondere bijkomstigheid.
-Op ’Het Lam Gods’ heeft Van Eyck(afb. 10) de paradijsvrucht ook afgebeeld. De kerselaar is het christelijke symbool van de zachtmoedigheid.
 
 
Tot slot
De zure kers(Prunus cerasus) is de stamboom voor Morel en Meikers. In de jaren vijftig kwamen kinderklassen kersen eten in deze boomgaard. Zouden wij dat nu nog kunnen in de Meikersenbon-gerd (foto 11) als de schapen weg zijn ?  Smakelijk !
Tekst:       Gerard te Dorsthorst
Afb.foto’s: GtD(1,5,6,7); Belles Heures du Duc de Berry(2,3); Saxifraga(8);  Flora van Nederland-Wilde planten en hun omgeving online(9); Museum voor Schone  kunsten Gent(10); Busch(11).
2019 03 Zoete kers 1111. Kersenboomgaard Driel 1938