Vogel van de maand: februari/maart/april 2018
door: Jan Op 't Hoog foto's: Jan Wolfs

 Kauw (Corvus monedula)

Kauw1KauwDe kauw, is het domste lid in de familie van kraaiachtigen maar nog altijd slimmer dan vele andere vogels. Kraaien zijn een vogelfamilie die behoren tot de orde van zangvogels. Als je ze hoort krassen, zou je het niet zeggen dat ze tot deze orde horen. Maar daarentegen behoren ze tot de een van intelligentste  diersoorten op aarde.
Ze zijn veel slimmer dan andere vogels en beschikken over een groot brein. De verhouding tussen brein en lichaamsomvang komt overeen met die van slimme primaten
.
Kraaien kunnen zichzelf herkennen in een spiegel, vele andere vogels kunnen dat niet en zien in de spiegel een rivaal. Zet maar eens een spiegel in je tuin in het voorjaar. Dan zie je hoe de andere vogels zoals roodborst, merel, koolmees en andere vogels aanvallende bewegingen maken om hun ”rivaal” uit hun territorium te verjagen.


Daarnaast beschikken kraaiachtigen over een fabelachtig geheugen. Tijdens de groei naar volwassenheid maken kraaien, vrienden en vijanden die ze zelfs na jaren niet gezien te hebben weer herkennen. Zie, mijn ervaring in de vorige aflevering over de zwarte kraai. Kraaiachtigen hebben zich goed aan de cultuur van de mens aangepast en hebben zich ondanks langdurige en meedogenloze vervolging goed weten te handhaven. De kauw is de kleinste kraai en heeft een grijze nek en lichtgrijze oogjes. Het zijn net kleine kraaltjes die oplichten als je een kauw aankijkt. De kauw komt bijna in heel Europa voort behalve in de noordelijkste delen hiervan. Het is hoofdzakelijk een standvogel maar de noordelijke vogels zijn trekvogels.
In het najaar en winter trekken kauwen veel met elkaar op en zien we grote groepen vliegen als ze naar hun overnachtingsplaats gaan. Dit gaat gepaard met veel kabaal en het duurt een tijdje voor ze daadwerkelijk in de bomen zijn neergestreken op hun overnachtingsplaats.
Kauw2KauwEind februari begin maart komen de vogels weer samen in hun broedgebieden en gaan ze op zoek naar een geschikte broedplaats. Dat kan variëren van gaten in oude bomen, spleten en gaten in ruïnes en torens, nestkasten en schoorstenen. Kauwen hebben sociale structuren, pikorde verhouding, intriges en tonen blikken van verstandhouding tussen verliefde stelletjes. Bekijk een groepje kauwen maar eens goed, en let dan op de vogels met de meeste lichtgrijze veren op de kop. 

Dit zijn de oudste volwassen mannetjes en deze zijn het hoogste in rang. De kauw is erg monogaam en paartjes zijn er voor het leven. In Europa zijn er verschillende ondersoorten, zoals de alpenkauw die iets groter is van lichaamsbouw. Deze vogel broedt boven de 1500 meter en menig wintersporter zal deze vogel weleens gezien hebben bij de restaurants op de skipistes vaak op zoek naar etensresten.
Ze kunnen daar zeer tam overkomen. Onze kauwtjes zijn wat behoedzamer. Ze broeden vaak in schoorstenen en slepen dan onverminderd takken en bladeren aan. Ze kunnen soms wel nesten van meer dan een meter in doorsnee maken. Dit tot grote ergernis van de bewoner. Ook kasten van kerkuilen weten ze te vinden, die ze goed vol stoppen tot ze een geschikte kom hebben om hun eieren erin te leggen. Het nest wordt door beide partners gebouwd en kunnen behoorlijke afmetingen vormen. De binnenkant van het nest wordt bekleed met droog gras, haar en veren en in dorpen en steden vaak met stukken papier, plastic of stof. De meestal vier groen- of blauwachtige eieren waarvan de bruine of zwartachtige vlekken duidelijker getekend zijn dan die van andere kraaien worden in 17 tot 19 dagen voornamelijk door het vrouwtje uitgebroed.  De jongen worden door beide ouders gevoed met voornamelijk insecten, weekdieren, wormen en andere ongewervelde dieren. Na ongeveer vijf weken verlaten ze het nest en worden daarna nog een viertal weken door de ouders gevoed. Kauw3Kauw
De volwassen vogels eten, insecten, wormen, slakken, knoppen, zaden, bessen en patatresten en afval wat door de mens op straat blijft liggen. De vogels foerageren voornamelijk op de grond.  Ze zijn niet kieskeurig, want zelfs kadavers staan op hun menu. Echte alleseters. Wil je in de vlucht het verschil zien tussen een grote groep kraaien en kauwen. Let dan op hoe ze vliegen. Kauwen vliegen bijna altijd met tweeën dicht bij elkaar, dit in tegenstelling tot andere kraaiachtigen.

En tot slot, nog wat ondersteuning voor de zwartrokken die toch al niet zo populair zijn bij vele mensen.Onderzoek heeft uitgewezen, dat in tegenstelling wat veel mensen denken, er geen specifieke achteruitgang van zangvogels in onze tuinen door kraaiachtigen wordt veroorzaakt. Het is maar dat dat je het weet en dat er vaak andere oorzaken zijn. Hopelijk kijk je nu met andere ogen naar de “zwartrokken”. 

Bron: de grote encyclopedie der vogels, het vogeljaar en Vogelbescherming Nederland.