Huiszwaluw (Delichon urbica)


De huiszwaluw is net als de boerenzwaluw en de oeverzwaluw een echte zomervogel. In april, als er voldoende voedsel is, dat wil zeggen als er voldoende insecten rondvliegen, komen ze naar Nederland om hier een nestje te bouwen en jongen groot te brengen. Aan het einde van het seizoen vertrekken ze dan weer naar Afrika waar ze overwinteren in het gebied ten zuiden van de Sahel.


huiszwaluw 2008 2016 12 12 ZwaluwtilDe huiszwaluw is makkelijk te herkennen aan zijn opvallende witte stuit. Verder is de bovenzijde glanzend blauw-zwart. De borst en buik zijn wit tot aan snavel. De korte staart heeft de voor zwaluwen kenmerkende gevorkte vorm en de pootjes zijn wit bevederd. De huiszwaluw vliegt meer fladderend dan boerenzwaluw. Hij maakt een vrolijk kwetterend geluid, prrritt-prritt. Vaak zie je de huiszwaluw foerageren in het gezelschap van oeverzwaluwen, boerenzwaluwen en gierzwaluwen. (Die laatste is overigens, ondanks zijn naam, geen familie van de zwaluwen).


De huiszwaluw dankt zijn naam aan de plaats waar hij zijn nestje bouwt. Het liefst nestelen ze onder overstekende randen van huizen, viaducten, bruggen of andere gebouwen. Ieder jaar keert de huiszwaluw terug naar hetzelfde gebied om daar een oude nestkom opnieuw te gebruiken of een nieuwe te bouwen. Daarvoor verzamelen ze in de directe omgeving kleine bolletjes klei. In één nestje gaan wel 1400 van deze kleibolletjes. De binnenzijde wordt afgewerkt met grasjes, pluisjes en veertjes.

In dit nestkommetje legt de huiszwaluw 4-5 helder witte eitjes. Als de jonge vogels na 3 weken uit het ei zijn gekomen, kun je oudervogels af en aan zien vliegen met voer voor hun jonkies. Een huiszwaluw vangt in deze periode heel veel insecten, ongeveer 9000 per dag.
Per jaar worden 2-3 broedsels grootgebracht. Jongen uit het eerste broedsels helpen vaak bij het grootbrengen van de volgende broedsels. Aanvankelijk worden de jongen zo’n 3 weken op het nest gevoerd, en ook na het uitvliegen worden ze nog geruime tijd bijgevoerd. Ze zitten dan vaak te bedelen op een draad of tak.


In het najaar verzamelen de vogels zich om in groepen naar het zuiden te trekken. Dan zie je ze regelmatig op draden bij elkaar zitten alsof ze samen de verre reis aan het voorbereiden zijn. In deze tijd overnachten ze vaak in groepen in het riet.
In oktober vertrekken ze via de straat van Gibraltar naar Afrika. Dan gaat de reis via Noord-Afrika en het Atlasgebergte verder waarna een driedaagse uitputtingsslag volgt door de droge en hete Sahara.
Een groot deel van "onze" zwaluwen overwintert in Midden-en West-Afrika, onder andere in Nigeria en Kameroen.


Huiszwaluw 2016 03 31 9963Deze vogel staat op de Rode Lijst van bedreigde vogelsoorten. Het ontbreken van geschikte nestplaatsen en het verwijderen van nesten wegens overlast is een belangrijke oorzaak van de achteruitgang.

Voor de huiszwaluw is het niet alleen moeilijk om een plaats te vinden om zijn nestje te bouwen, het is soms ook erg lastig om klei te vinden. Een ander probleem daarbij is vaak dat de klei niet goed hecht op kunststofmaterialen zoals trespa dat tegenwoordig vaak gebruikt wordt. Daarom worden er soms kunstnestjes opgehangen of halve ringen waarop de huiszwaluw verder kan nestelen.
Met onze werkgroep hebben wij 3 huiszwaluwtillen gebouwd. Deze zijn te vinden in Berkel-Enschot (Elstar) en Moergestel (hoek Scheerman-Regenbeemdeke). De derde til zal te zijner tijd geplaatst worden in Udenhout.


Voor meer informatie: