Zoogdier van de Maand juni / juli 2019; Goudjakhals

Goudjakhals

De goudjakhals (Canis aureus) is een hondachtige uit het geslacht Canis. De Euraziatische goudjakhals en de Afrikaanse 'gouden wolf' (Canis anthus) werden tot 2015 als een soort beschouwd maar genetische studie (Koepfli et al.) toonde aan dat het om twee ver verwante soorten gaat. Het natuurlijke verspreidingsgebied van de Euraziatische goudjakhals breidt zich sinds de jaren '80 van de vorige eeuw vanuit de Balkan uit naar nieuwe gebieden. Waarom is niet duidelijk, maar aangenomen wordt dat wettelijke bescherming, veranderingen van landgebruik (Šálek et al., 2014) en klimaatverandering (Arnold et al., 2012) hier een rol in spelen.

goudjakhals in nederland

Waarnemingen
De eerste waarneming van een goudjakhals in Nederland is een registratie met een wildcamera op 19 februari 2016. Totaal onverwacht kwam daar ineens een goudjakhals in beeld.

pootafdruk goudjakhals u vormHerkenning
De goudjakhals lijkt op een kleine wolf, met kortere staart (reikt tot de hak), kleinere kop, spitsere snuit en relatief grotere oren. De vacht is rossig tot beige-bruin op de flanken met grijzige rug die doorloopt tot op de zijkant. Het bruine gezichtsmasker wordt gekenmerkt door een duidelijke witte tekening rond de mond en de nek. De pootafdruk van de goudjakhals lijkt op die van een grote vos. maar met een herkenbaar verschil: de twee middelste tenen hebben de vorm van een U omdat de voetkussentjes aan de basis met elkaar vergroeid zijn.

Leefgebieden leefwijze

Qua voedsel- en biotoopvoorkeur lijkt de goudjakhals meer op een vos. Het is een echte opportunist die kan leven in uiteenlopende biotopen, van halfwoestijn tot moeras. Goudjakhalzen huilen als wolven en zijn net zo omnivoor als vossen; ze eten alles van hoefdieren tot ongewervelden, van dode dieren tot verse eieren, van konijnen tot fruit, van reptielen tot afval.

Geen exoot
De term 'exoot' of 'uitheemse soort' is alleen van toepassing op soorten die door de mens buiten hun normale verspreidingsgebied gebracht zijn. In het geval van de goudjakhals is daar geen sprake van. De goudjakhalzen zijn hun areaal aan het uitbreiden of verleggen. Omdat de goudjakhals zijn nieuwe leefgebieden zelfstandig bereikt, geniet de soort bescherming onder de Europese Habitatrichtlijn. De goudjakhals staat vermeld op Bijlage V van deze richtlijn. Concreet betekent dit dat bejaging van goudjakhalzen wel mag worden toegestaan, maar op voorwaarde dat die bejaging niet in de weg staat aan het behouden of bereiken van een gunstige staat van instandhouding. Bovendien zijn EU-lidstaten verplicht de jakhalspopulatie(s) op hun grondgebied systematisch te monitoren (Trouwborst 2015).

Marlies de Vet, lid zoogdierenwerkgroep IVN Oisterwijk

Bronnen:
https://www.wolveninnederland.nl/goudjakhals 
https://www.zoogdiervereniging.nl/goudjakhals-op-weg-naar-nederland 
https://www.wur.nl/nl/nieuws/Eerste-goudjakhals-gezien-in-Nederland.htm 
https://www.goldschakal.at/gb/biologie 
https://www.goldschakal.at/gb/goldschakal-quiz 
https://www.pressreader.com/uk/bbc-wildlife-magazine/20170118/textview 
Blackman, S. (2017). The adaptable golden jackal could soon be spotted all over Europe', BBC Wildlife Magazine, 18 januari 2017
Koepfli, K. e.a. (2015), Genome-wide evidence reveals that African and Eurasian golden jackals are distinct species, Current Biology, 17 augustus 2015.
Trouwborst, A. (2015). De raadselachtige opmars van de goudjakhals, Zoogdier 26 (3): 20-22.